0,999... có bằng 1 không?
Đây là câu hỏi làm nhiều người tranh cãi. Viết số 0 phẩy, rồi viết số 9 mãi mãi không dừng: 0,999999… Số này nhỏ hơn 1 một chút xíu, hay bằng đúng 1?
Nhiều người nghĩ: “Nó luôn thiếu một chút mới tới 1”. Nhưng các nhà toán học khẳng định: 0,999… bằng đúng 1. Sau đây là ba cách giải thích.
Cách 1: Dùng một phần ba
Phần tiêu đề “Cách 1: Dùng một phần ba”Bước 1. Chia 1 cho 3. Phép chia không bao giờ hết, vì lần nào cũng dư 1:
1 ÷ 3 = 0,333…
Bước 2. Nhân cả hai bên với 3:
3 × (1 ÷ 3) = 3 × 0,333…
Bước 3. Bên trái bằng 1. Bên phải, mỗi chữ số 3 nhân 3 thành 9:
1 = 0,999…
Cách 2: Nhân với 10
Phần tiêu đề “Cách 2: Nhân với 10”Gọi số cần tìm là x.
Bước 1. Viết ra:
x = 0,999…
Bước 2. Nhân với 10, dấu phẩy dời sang phải một chữ số:
10 × x = 9,999…
Bước 3. Lấy dòng Bước 2 trừ dòng Bước 1. Phần sau dấu phẩy giống hệt nhau nên triệt tiêu hết:
10 × x − x = 9,999… − 0,999… = 9
Bước 4. 10 lần x bớt đi 1 lần x là 9 lần x:
9 × x = 9
Bước 5. Vậy:
x = 1
Cách 3: Không có số nào nằm giữa
Phần tiêu đề “Cách 3: Không có số nào nằm giữa”Hai số khác nhau thì luôn cách nhau một khoảng. Thử xem 0,999… cách 1 bao xa:
Bước 1. 0,9 còn cách 1 một khoảng 0,1. Thêm một chữ số 9, 0,99 còn cách 0,01.
Bước 2. Cứ thêm một chữ số 9, khoảng cách lại nhỏ đi 10 lần: 0,001; 0,0001…
Bước 3. 0,999… có vô số chữ số 9, nên khoảng cách tới 1 còn nhỏ hơn bất kỳ số dương nào các bạn nghĩ ra, dù nhỏ đến đâu.
Bước 4. Khoảng cách nhỏ hơn mọi số dương thì chỉ có thể bằng 0. Vậy 0,999… và 1 là cùng một số.
Vì sao cảm giác lại thấy sai?
Phần tiêu đề “Vì sao cảm giác lại thấy sai?”Vì ta hay tưởng tượng “rất nhiều” số 9, như một nghìn hay một triệu số 9. Với một triệu số 9 thì đúng là còn thiếu một chút. Nhưng dấu ”…” nghĩa là mãi mãi, không bao giờ dừng, nên không có chỗ nào để “thiếu một chút” cả.
Một con số có thể có hai cách viết, chuyện này không lạ: một nửa có thể viết là , hay 0,5. Số 1 cũng vậy, có thể viết là 1 hoặc 0,999…