Tại sao không chia được cho 0?
Thử bấm 6 ÷ 0 trên máy tính bỏ túi, màn hình sẽ hiện chữ Error (lỗi). Thầy cô cũng dặn: “Không được chia cho 0”. Nhưng tại sao? Số 0 có gì đặc biệt mà phép chia lại “chịu thua”? Có ba cách nhìn giúp các bạn hiểu điều này.
Cách 1: Chia kẹo cho 0 bạn
Phần tiêu đề “Cách 1: Chia kẹo cho 0 bạn”Phép chia là chia đều. Có 6 cái kẹo chia đều cho 2 bạn thì mỗi bạn được 3 cái: 6 ÷ 2 = 3.
Bây giờ chia 6 cái kẹo cho 0 bạn. Không có bạn nào để nhận kẹo, nên câu hỏi “mỗi bạn được mấy cái?” không có câu trả lời. Không phải 0 cái, cũng không phải 6 cái, mà là câu hỏi không có nghĩa.
Cách 2: Phép chia là phép nhân đi ngược
Phần tiêu đề “Cách 2: Phép chia là phép nhân đi ngược”Các bạn kiểm tra phép chia bằng phép nhân:
- 6 ÷ 2 = 3 vì 3 × 2 = 6.
- 12 ÷ 4 = 3 vì 3 × 4 = 12.
Vậy 6 ÷ 0 bằng bao nhiêu thì phải có một số mà nhân với 0 được 6. Nhưng số nào nhân với 0 cũng ra 0: 5 × 0 = 0, 100 × 0 = 0, 1 triệu × 0 = 0. Không có số nào nhân với 0 ra 6, nên 6 ÷ 0 không có kết quả.
Còn 0 ÷ 0 thì sao? Lần này cần một số nhân với 0 được 0. Số 5 được, số 100 được, số nào cũng được! Có quá nhiều câu trả lời, không biết chọn số nào. Vì vậy 0 ÷ 0 cũng không được.
Cách 3: Chia cho số càng nhỏ, kết quả càng lớn
Phần tiêu đề “Cách 3: Chia cho số càng nhỏ, kết quả càng lớn”Hãy chia 12 cho những số nhỏ dần về 0:
| Phép chia | Kết quả |
|---|---|
| 12 ÷ 6 | 2 |
| 12 ÷ 2 | 6 |
| 12 ÷ 1 | 12 |
| 12 ÷ 0,1 | 120 |
| 12 ÷ 0,01 | 1 200 |
| 12 ÷ 0,001 | 12 000 |
Số chia càng gần 0, kết quả càng to, và to mãi không dừng. Không có con số nào đứng ở “cuối hàng” để làm kết quả khi chia đúng cho 0. Dễ hiểu hơn: chia 12 lít nước vào những cái cốc càng bé thì cần càng nhiều cốc. Cốc bé đến mức không chứa được giọt nào thì đổ mãi cũng không hết 12 lít.
Chia cho 0 làm hỏng cả một con tàu
Phần tiêu đề “Chia cho 0 làm hỏng cả một con tàu”Máy tính cũng không chia được cho 0. Nếu chương trình lỡ chia cho 0, nó sẽ báo lỗi hoặc dừng lại. Năm 1997, tàu chiến USS Yorktown của Hải quân Mỹ bị chết máy giữa biển gần 3 tiếng. Nguyên nhân được kể lại là một người nhập số 0 vào một ô dữ liệu, và phần mềm trên tàu đã đem một số chia cho 0.
Vì vậy, khi viết chương trình, người lập trình luôn phải kiểm tra trước: số chia có bằng 0 không? Nếu bằng 0 thì báo cho người dùng biết, thay vì cứ thế mà chia.
Tóm lại
Phần tiêu đề “Tóm lại”- Chia đều cho 0 bạn thì không có ai nhận, câu hỏi không có nghĩa.
- Không có số nào nhân với 0 ra 6, nên 6 ÷ 0 không có kết quả.
- Chia cho số càng gần 0 thì kết quả càng to mãi, không dừng ở số nào.
Vì vậy trong toán học, phép chia cho 0 không được định nghĩa: không phải vì ai cấm, mà vì không có con số nào làm kết quả cho đúng.